Waarom lukt het niet om het aantal ongelukken in de industrie te verminderen?

KIVI, het Koninklijk Instituut van Ingenieurs, kwam er ongeveer twee jaar geleden achter dat het aantal ongelukken op de werkvloer in de industrie al jaren niet meer daalt. Ondanks alle aandacht voor veilig werken blijven er dingen misgaan, soms met dodelijke afloop. Hoe kan dat, terwijl zoveel bedrijven al decennia serieus werken aan het verhogen van de veiligheid op de werkvloer? En wat moet er gebeuren om de ongelukken die nog steeds gebeuren te voorkomen? KIVI deed onderzoek en in dit interview vertelt Arend Bos, bestuurslid bij KIVI van de vaksectie Maintenance, over de resultaten.

Wat was de directe aanleiding om dit onderzoek te doen?

Arend Bos: “Ik werk als interim Maintenance Manager en in die hoedanigheid heb ik al veel bedrijven en technische diensten van binnenuit meegemaakt. Dan ga je ook overeenkomsten zien. Zo was dat ook met veilig werken. Er zijn veel goede dingen gebeurd de afgelopen decennia. Er zijn veiligheidsmaatregelen, opleidingen, PBM’s, et cetera. En toch blijven er ongelukken gebeuren. Ik heb dat met mijn eigen ogen gezien. Mensen blijven, zeg maar gerust stomme dingen doen, die hen ook het leven kunnen kosten. Hoe kan dat? Ik wilde daarmee aan de gang.”

Hoe heeft u het onderzoek uitgevoerd?

“Ik zit bij zowel de NVDO (Nederlandse Vereniging voor Doelmatig Onderhoud) als bij KIVI in het bestuur en daar stonden direct mensen op die wilden helpen. Samen vormden wij een werkgroep. Daarnaast benaderden we directies en management uit de industrie en mensen uit de wetenschap om onze klankbordgroep te zijn. Zij verrasten ons, want we benaderden mensen met een hele drukke agenda. Toch zei iedereen direct ‘Ja’. Die grote bereidheid om mee te werken gaf voor ons al wel aan dat dit onderwerp echt heel belangrijk is. We zijn vervolgens op een pragmatische manier te werk gegaan. Wat weten we zelf, met onze tientallen jaren ervaring op de werkvloer? Wat kunnen we lezen, om ons heen vragen, met mensen bespreken?”

En, wat waren uw bevindingen?

“Het is bekend dat er in grote lijnen drie zaken nodig zijn om veiligheid te borgen:”

  1. Veilige technische systemen
  2. De juiste organisatie, processen en procedures
  3. Het juiste gedrag en cultuur

“Deze zaken zijn alle drie nodig. Als één van de drie niet in orde is, blijven er ongelukken gebeuren. Wij hebben ons onderzoek vervolgens gefocust op het derde punt. Met de juiste machines, voorzieningen, diploma’s en afspraken heb je veiligheid al een heel eind voor elkaar en dat is bij veel bedrijven ook wel goed op orde. Maar dan? Dan komt het aan op het juiste gedrag en cultuur en dat vinden de meeste mensen toch ongrijpbaar. Dat zagen we heel breed en met wíe we ook spraken, dat werd overal erkend. De vraag werd dus: Waarom werken mensen niet op een veilige manier, terwijl de bedrijven zo te zien wel alles op orde hebben?”

En waardoor komt het, dat er nog steeds onveilig gedrag wordt vertoond?

“Een plek waar we die vraag onder meer neerlegden was tijdens een congres met 70 veiligheidskundigen. We vroegen hen hierover te brainstormen. En alhoewel die redenen voor onveilig gedrag zeer complex en uiteenlopend zijn, kwam er wel een hele duidelijke top 3 uit, die ook door onze klankbordgroep werd herkend.”

  1. Gebrek aan veiligheidsleiderschap
  2. Groepsgedrag
  3. De psychologie van de individuele medewerker

“Denk bij dat eerste punt bijvoorbeeld aan dat managers wel zeggen dat ze veiligheid belangrijk vinden, maar in hun gedrag laten zien dat het niet op de eerste plaats komt. Ze stellen bijvoorbeeld vragen als: ‘Wanneer kunnen we weer opstarten?’ ‘Waarom hebben we vannacht X ton minder geproduceerd?’ Terwijl ze zouden moeten vragen: ‘Heb je een goede risicoanalyse uitgevoerd voordat je begon?’ Managers komen soms simpelweg ook te weinig op de werkvloer, waardoor ze onvoldoende weten met welke (veiligheids)problemen de medewerkers te maken hebben.”

“Groepsgedrag zit echt in onze genen. We willen erg graag bij de groep horen. Als een nieuwe medewerker dan merkt dat niemand een helm draagt, zal hij minder gauw zelf wel een helm opzetten. Hij valt dan meteen buiten de groep.”

“Verder komt onveilig gedrag voort uit de psychologie van individuele medewerker. Denk aan korte termijn denken en ‘even snel wat doen’, risico’s simpelweg aanvaarden, zich niet bewust zijn van risico’s of een hekel hebben aan al die regels.”

“Ik maak dat soort dingen zelf ook mee. Iemand hing een keer compleet uit een hoogwerker. Hij hing er enkel nog met één been in. Hij moest werken aan een koelinstallatie op 5 meter hoogte. Daaronder was een kale vloer, dus een perfecte opstelplaats voor de hoogwerker, er stonden alleen wat bakken in de weg.

In plaats van dat hij even iemand vraagt om die bakken weg te halen, koos hij er dus voor om die hoogwerker niet recht onder de koelinstallatie op te stellen, maar om eruit te gaan hangen om er bij te kunnen. Die man had zijn papieren en stond totaal niet bekend als rauwdouwer. Toch gebeurt het. En als hij naar beneden valt is de kans heel erg groot dat hij het niet overleeft. Hij klapt dan met zijn hoofd naar beneden op een betonnen vloer. En waarom deed hij dat? Heel simpel: even doorpakken.”

Cultuur en gedrag zijn dus het probleem, hoe kan dat worden opgelost?

“Heel kort door de bocht begint het ermee dat bedrijven, directies, middenmanagement en de mensen op de werkvloer, het van binnenuit echt moeten willen. Vanuit hun hart. Dat je er dus ook mee doorgaat als je er gedonder mee krijgt. Want zolang de baas op de zeepkist staat is veiligheid het allerbelangrijkste. Het gaat erom wat hij denkt, zegt, doet en zelfs hoe hij kijkt  als hij van die zeepkist afstapt.”

“Wat ook overal wordt herkend: bedrijven vinden veiligheid belangrijk en hebben allerlei kpi’s en rapportagesystemen bedacht waar managers mee moeten werken. Maar die staan aandacht geven aan veiligheid soms ook in de weg. Managers zijn dan gericht op de kpi’s en willen dat belletje naar het hoofdkantoor als er iets is het liefst vermijden. ‘Als ik ga melden dat er bij ons nog iets niet goed zat meld ik dus dat ik problemen heb en dan is de boot aan.’”

“Verder is er zeker op het gebied van veiligheidsleiderschap al heel veel kennis en op die andere zaken ook. Maar die kennis zit nog heel erg in de wereld van de veiligheidskundigen en onderzoekers en dat komt niet op de werkvloer en in de directiekamers terecht.”

Hoe nu verder?

“Wij verspreiden nu allereerst dit verhaal, om er zoveel mogelijk mensen mee te bereiken. We willen mensen inspireren om echt nieuwe energie te steken in veiligheid.”

“En laten we alsjeblieft de manier waarop we mensen trainen veranderen. Want bijvoorbeeld de opleiding Basisveiligheid zoals we die nu kennen is zelfs destructief voor de veiligheid, dat durf ik wel te zeggen. Dat boek is wel 5 centimeter dik, bedrijven steken er één dag in dan mogen de mensen dat thuis gaan lezen om te zorgen dat ze een diploma halen dat ook nog eens 10 jaar geldig is? Zonder intussen ooit één hertraining of iets te doen? Ik ken geen enkele andere certificering die je op zo’n manier voor 10 jaar krijgt. Daarom ben ik ook heel blij dat bijvoorbeeld Bolster Safety een andere benadering heeft. Dat brengt bewustzijn dat de manier waarop we nu trainen niet optimaal is en het vergroot het veiligheidsbewustzijn op de werkvloer.”

En veiligheid als een vast thema op elk werkoverleg is goed. Maar dan moet het niet alleen gaan over het herhalen van de regels, maar vooral over de vraag waar het in het bedrijf moeilijk of zelfs onmogelijk is om je aan die regels te houden.”

Over Bolster Safety

Bolster Safety is de effectiefste leermethode voor veilig werken in de industrie. Met een uitgebreid aanbod van korte, praktische modules kunnen professionals altijd en overal in korte, hapklare brokken hun kennis over veiligheid bijwerken. Dat voorkomt ongelukken op de werkvloer. Zo werkt iedereen veiliger. Wilt u meer weten hoe u gedrag rondom veilig werken kunt veranderen? Lees dan de blog van onze Bolster Frits Carlebur.

Wilt u uw eigen kennis testen? Vraag dan onze gratis demo aan. Demo aanvragen

Geïnteresseerd?

Wilt u het Bolster Safety platform proberen? Vraag dan de gratis demo aan en wij nemen contact met u op om te bepalen welk demo account voor u het beste is!

Demo aanvragen

Demo aanvragen

Voer in het onderstaande formulier uw contactgegevens in en wij nemen contact met u op om te bepalen welk demo account voor u het beste is.

Download informatiepakket

Laat uw emailadres achter en ontvang ons informatiepakket.

Sollicitatie

  • Toegestane bestandstypen: jpg, png, pdf, doc, docx.
    Maximaal 3MB